Sức sống của cricket Test luôn là một nỗi lo thường trực. Những video tổng hợp điểm nhấn tức thời, phản ứng trên mạng xã hội và sức hút từ các môn thể thao có nhịp độ giải trí nhanh hơn, táo bạo hơn đang đặt ra câu hỏi về vị thế của thể thức cricket lâu đời nhất.
Trong khi NBA chia sẻ những video lan truyền về các cú úp rổ rung chuyển sân đấu, còn các giải cricket bóng trắng trình diễn những cú switch hit hay scoop đầy sáng tạo mới nhất, khả năng tiếp thị của một lượt đánh 45 điểm bất bại sau 120 bóng trong một trận Test là rất hạn chế.
Ngoại trừ những màn trình diễn như 135 điểm bất bại của Ben Stokes tại Headingley, đây là một thể thức đang đi ngược lại xu thế của xã hội hiện đại.
Điều đó không có nghĩa là cricket Test đang chết dần. Cricket Test luôn có nét độc đáo riêng, với các trận đấu dựa vào chiến thuật thay vì những màn bùng nổ, còn những đóng góp quan trọng không phải lúc nào cũng thể hiện rõ trên bảng điểm.
Những khán đài chật kín tại Ashes và tình trạng liên tục cháy vé ở Anh không phản ánh chính xác sức khỏe của cricket Test.
Nhìn chung, những hàng ghế trống xuất hiện phổ biến hơn các khán đài kín chỗ. Loạt trận Test của Anh tại Nam Phi đã cho thấy điều này rõ chẳng kém bất kỳ ví dụ nào khác – lượng khán giả chỉ ở mức trung bình và phần lớn là cổ động viên Anh.
Giá vé khiến một số người chùn bước. Nhiều người không thể hoặc không muốn nghỉ làm một ngày để đến xem một trận Test. Nếu phải lựa chọn giữa một ngày xem Test với một trận ODI hoặc T20, người hâm mộ đang ưu tiên trải nghiệm cricket bóng trắng.
Thay đổi cricket Test để chạy theo lượng khán giả là điều không hợp lý. Ngay cả những thay đổi đáng kể cũng không thể khiến thể thức này trở thành điều gì hơn một cuộc tản bộ thư thả vào chiều Chủ nhật nếu đặt cạnh cuộc chạy nước rút 100 mét của các môn thể thao khác.
Cricket Test là một cuộc đấu bền bỉ, có nhịp độ chậm và đề cao tư duy. Bóp méo bản chất của thể thức này không phục vụ mục đích gì (chưa kể điều đó sẽ khiến nhiều người hâm mộ hiện tại xa lánh). Đây là một thể thức kén khán giả và ICC nên chấp nhận đặc điểm đó.
Lượng khán giả tại Anh và Australia rất lớn – trận Boxing Day Test giữa Australia và New Zealand đã lập kỷ lục về số người tham dự. Ở những nơi khác, bức tranh kém tươi sáng hơn.
Tài Trợ
Một vòng luẩn quẩn đã hình thành. Cricket Test không mang lại nhiều tiền. Các cầu thủ và cơ quan quản lý tập trung vào những trận cricket bóng trắng, khiến chất lượng của thể thức Test suy giảm.
Những trận Test một chiều không thu hút khán giả – nếu có tác động gì thì chúng chỉ khiến mọi người quay lưng với môn thể thao này. Có quá nhiều trận Test hoàn toàn thiếu sức hấp dẫn.
Indian Premier League là mô hình mà các quốc gia khác đã cố gắng sao chép nguyên bản. Big Bash gặt hái thành công trong giai đoạn đầu, nhưng ngay cả lượng khán giả của giải đấu này cũng đang suy giảm. Những giải đấu như vậy từng là cỗ máy kiếm tiền cho cricket Test.
Dù cách tiếp cận đó có những điểm hợp lý, các giải đấu này đang thất bại; nỗ lực của Nam Phi không thể nhận được sự ủng hộ, Bangladesh gặp vô số vấn đề, các cầu thủ đình công tại Canada, còn phiên bản của Pakistan khiến các chủ sở hữu đội bóng bất mãn.
Các cầu thủ Nam Phi đang từ chối cricket Test để đổi lấy sự bảo đảm tài chính từ các hợp đồng Kolpak. Những người khác phát triển kỹ năng nhằm giành các hợp đồng IPL béo bở. Trở thành cầu thủ Test không phải một con đường sự nghiệp sinh lợi.
ICC có trách nhiệm phân phối nguồn tiền trong môn thể thao này một cách công bằng hơn. Cần tìm được sự cân bằng giữa việc tạo doanh thu từ những cơn cuồng nhiệt sáu điểm của cricket bóng trắng và duy trì động lực để những cầu thủ xuất sắc nhất thế giới thi đấu ở thể thức dài nhất.
Các đội ngoài nhóm ba ông lớn cần được hỗ trợ tài chính nhiều hơn. Khán giả sẽ không đến xem các trận Test tại West Indies và Nam Phi khi những đội tuyển này liên tục mất đi các cầu thủ giỏi nhất và không thể cạnh tranh.
Cải Thiện Test Championship
ICC đã giới thiệu Test Championship nhằm tăng ý nghĩa cho mọi trận đấu. Ý tưởng này hướng đến mục tiêu đúng đắn, nhưng cách triển khai lại vô cùng hỗn loạn.
Cách tính điểm không thể lý giải nổi. Một chiến thắng trong loạt năm trận có giá trị thấp hơn một chiến thắng trong loạt hai trận. Hệ thống này phức tạp đến mức gây nản lòng ngay cả với những tín đồ cricket, chưa nói đến người hâm mộ thông thường.
Một ý tưởng vốn có thể tạo ra cú hích đã nhanh chóng trở thành phần phụ, bởi hệ thống tính điểm gây mất phương hướng đến mức chỉ có một số ít người còn đủ tâm sức để quan tâm.
Một số đội thi đấu nhiều trận Test hơn những đội khác. Để bảo đảm tính công bằng, hệ thống tính điểm cần có một cơ chế xử lý thực tế đó, nhưng việc một trận Ashes Test lại có giá trị thấp hơn phần lớn các trận đấu khác tại Test Championship là điều kỳ quặc.
Ý tưởng tạo bối cảnh cho các trận Test và đưa chúng thoát khỏi tình trạng bị tổ chức một cách tách biệt bắt nguồn từ tư duy hợp lý.
Tuy nhiên, với thời gian kéo dài của Test Championship, giải đấu có nguy cơ trở thành một cuộc đua mang tính thủ tục, nơi những đội tuyển giàu nhất lại tiếp tục phát triển mạnh. Điều đó giúp thu hút người hâm mộ Sri Lanka, West Indies và Bangladesh bằng cách nào?
Mở rộng vòng đấu loại trực tiếp thành vòng bốn đội cuối cùng sẽ khiến giải đấu rộng mở hơn. Ít nhất một quốc gia ngoài nhóm ba ông lớn sẽ lọt vào vòng bốn đội cuối cùng và bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra trong một trận đấu loại trực tiếp.
Hoặc tất nhiên, thể thức đó có thể được thay đổi thành vòng tròn giữa bốn đội, trong đó các đội xếp trên được quyền chọn đánh bóng hoặc ném bóng trước thay vì tung đồng xu.
Vẫn còn rất nhiều việc phải làm trước khi Test Championship trở thành điều gì đó hơn một chiêu trò. Có lẽ điều đó sẽ thay đổi khi chúng ta tiến gần hơn đến trận chung kết.
Mục Tiêu
Mục tiêu của cricket Test phải là giữ chân những cầu thủ xuất sắc nhất và duy trì vị thế đỉnh cao của môn thể thao này.
Cháy vé hết ngày này sang ngày khác không phải mục tiêu thực tế bên ngoài Australia và Anh – và điều đó không sao cả. Các trận Test sẽ luôn tương đối kén khán giả, nhưng việc giữ vững vị thế ấy không phải điều đương nhiên.
Thể thức dài nhất cần tiếp tục giữ vị trí hàng đầu trong suy nghĩ của những người hâm mộ cricket trẻ tuổi. Các loạt trận Test ít nhất phải duy trì được sự quan tâm nhất định từ thế hệ người hâm mộ cricket mới để tránh phải sống hoàn toàn nhờ doanh thu từ cricket bóng trắng.
Chạy theo đồng đô la, rupee và bảng Anh rõ ràng là một cám dỗ dễ hiểu. Tổ chức thêm các loạt trận giữa Australia, Anh và Ấn Độ không phải là câu trả lời.
Để cricket nói chung và cricket Test nói riêng phát triển mạnh trong thập niên 2020 cũng như xa hơn nữa, đưa môn thể thao này trở thành một trò chơi mang tính toàn cầu phải là ưu tiên hàng đầu.
T20 và ODI là những phần quan trọng trong quá trình phát triển môn thể thao này, đồng thời là cánh cửa đưa nhiều người trở thành người hâm mộ. Tuy nhiên, chính sự đa dạng của cricket mới khiến nó trở thành một môn thể thao độc đáo đến vậy: các thể thức rất khác nhau, nhưng về bản chất vẫn giống nhau.
Những cầu thủ và đội tuyển có thể xuất sắc ở cả ba thể thức sẽ luôn là những người vĩ đại nhất.
Cricket Test không chết dần. Nó đang đứng trước nguy cơ. Không ai – kể cả ba ông lớn – được hưởng lợi lâu dài từ sự bất bình đẳng về nguồn lực, mối đe dọa lớn nhất đối với thể thức năm ngày. Giải quyết vấn đề đó là thách thức lớn nhất của ICC.
*Ảnh chính thuộc bản quyền của Themba Hadebe / AP Photo*
Cập nhật lúc 2026-07-16 08:28
